Helicobacter pylori – podstępna bakteria, której niestraszny kwas żołądkowy

Spis treści

  1. Helicobacter pylori – co to jest i czym się charakteryzuje?
  2. Zakażenie Helicobacter pylori – przyczyny
  3. Objawy infekcji Helicobacter pylori
  4. Diagnostyka w kierunku Helicobacter pylori
  5. Zakażenie Helicobacter pylori – leczenie
  6. Profilaktyka zakażenia Helicobacter pylori

Bakterie z gatunku Helicobacter pylori są powszechną przyczyną zakażeń przewodu pokarmowego. W Polsce problem ten dotyczy ok. 67% populacji osób dorosłych i 30% dzieci. Sama obecność drobnoustrojów w przewodzie pokarmowym nie świadczy jednak o chorobie. Zakażenie przebiega zwykle bezobjawowo, a symptomy infekcji pojawiają się u ok. 5-10% dorosłej populacji.

Helicobacter pylori wiązany jest z chorobą wrzodową żołądka i dwunastnicy, ponieważ bakterie wykrywa się u ok. 70-80% osób z tymi schorzeniami. Infekcja może prowadzić do rozwoju raka żołądka – ryzyko w przypadku osób z wrzodem żołądka zakażonych Helicobacter pylori wzrasta dwukrotnie. Jest to związane z podtrzymywaniem przez drobnoustroje stanu zapalnego błony śluzowej, sprzyjającego transformacji nowotworowej.

Helicobacter pylori – co to jest i czym się charakteryzuje?

Helicobacter pylori to spiralna, Gram-ujemna bakteria, która bytuje przede wszystkim w ludzkim żołądku. Bakteriom nie przeszkadza kwaśne środowisko, które jest niekorzystne dla rozwoju innych drobnoustrojów. Przeżycie w bogatym w mocznik środowisku śluzu żołądka umożliwia produkowana przez H. pylori ureaza, która katalizuje rozkład mocznika do dwutlenku węgla i amoniaku, co powoduje zobojętnienie najbliższego otoczenia bakterii.

Dzięki spiralnemu kształtowi i umieszczonym biegunowo rzęskom drobnoustroje mają zdolność do aktywnego ruchu i penetrowania w głąb błony śluzowej. Wszystkie szczepy Helicobacter pylori produkują toksyny, które mogą być przyczyną przewlekłego stanu zapalnego prowadzącego do zaniku śluzówki żołądka. Konsekwencją tego mogą być zmiany nabłonka żołądkowego, a w dalszej kolejności rak żołądka.

Zakażenie Helicobacter pylori – przyczyny

Jedynym rezerwuarem Helicobacter pylori jest człowiek. Do zakażenia Helicobacter pylori dochodzi zazwyczaj w dzieciństwie, głównie drogą pokarmową poprzez używanie wspólnych naczyń, picia z tych samych butelek, pocałunków. Możliwa jest również droga fekalno-oralna.

Czynnikami sprzyjającymi zakażeniu Helicobacter pylori są:

  • brak higieny
  • złe warunki sanitarne
  • złe warunki socjalne i ekonomiczne
  • spożywanie zanieczyszczonych pokarmów
  • skażona woda
  • uwarunkowania genetyczne

Objawy infekcji Helicobacter pylori

Większość osób nie odczuwa żadnych dolegliwości związanych z zakażeniem Helicobacter pylori. U 5-10% mogą pojawić się:

  • ból brzucha
  • wzdęcia
  • zgaga
  • odbijanie
  • brak apetytu
  • mdłości
  • niestrawność
  • nudności
  • wymioty
  • chudnięcie

Łagodne początkowo symptomy choroby mogą szybko mijać, jednak bez leczenia odpowiednimi antybiotykami bakterie nie są eliminowane. Nawroty objawów infekcji z czasem stają się coraz bardziej dotkliwe. Wrzody dwunastnicy i wrzody żołądka mogą dawać silne bóle brzucha po jedzeniu, wzdęcia i uczucie pełności.

objawy Helicobacter pylori infografika

Diagnostyka w kierunku Helicobacter pylori

Wskazania do diagnostyki w kierunku Helicobacter pylori

(Management of Helicobacter pylori infection – the Maastricht V/Florence Consensus Report P. Malfertheiner, F. Megraud, C.A. O’Morain i wsp.)

Badania laboratoryjne w diagnozowaniu zakażenia Helicobacter pylori obejmują testy nieinwazyjne i inwazyjne.

Helicobacter pylori badania infografika

Metody nieinwazyjne zalecane są dla osób bez objawów alarmowych i bez wywiadu rodzinnego w kierunku nowotworów przewodu pokarmowego. Badania powinny być wykonywane w laboratorium, gdzie interpretowane są przez diagnostę laboratoryjnego.

Metody inwazyjne, wymagające endoskopowego pobrania wycinka, powinny być wykonywane u osób z alarmowymi objawami i u pacjentów z wywiadem rodzinnym w kierunku nowotworów przewodu pokarmowego.

Uwaga: nie należy przyjmować IPP przez 7–14 dni przed testami: oddechowym, antygenowym i ureazowym.

Testy antygenowe z kału w kierunku Helicobacter pylori

Testy wykonywane z kału służą do diagnozowania aktywnego zakażenia oraz do oceny skuteczności leczenia.

badanie helicobacter pylori w kale antygen, metoda automatyczna baner

Test wykonywany jest z zastosowaniem specyficznych przeciwciał monoklonalnych metodą chemiluminescencji (CLIA). Wynik interpretowany jest na podstawie wartości indeksów wyliczonych przez analizator w oparciu o stężenia antygenów w badanej próbce kału i przedstawiany na sprawozdanie z badania Helicobacter pylori w kale jako ujemny, dodatni lub niejednoznaczny.

badanie helicobacter pylori w kale antygen metoda manualna baner

Test wykonywany jest metodą immunochromatograficzną (kasetkową), wykorzystującą powinowactwo specyficznych przeciwciał do antygenów H.pylori. Badana próbka przemieszcza się przez membranę umieszczoną w kasetce. O prawidłowym przeprowadzeniu testu Helicobacter pylori w kale świadczy kolorowa linia w rejonie kontrolnym membrany. Wynik dodatni prezentuje się w postaci barwnej linii w rejonie testowym opłaszczonym przeciwciałami. Brak barwnej linii w rejonie testowym wskazuje na nieobecność antygenów.

Zakażenie Helicobacter pylori – leczenie

Leczenie Helicobacter pylori ma na celu eradykację (eliminację) bakterii z organizmu i jest zalecane w każdym przypadku stwierdzenia zakażenia Helicobacter pylori.

Zalecany schemat leczenia Helicobacter pylori pierwszego wyboru to 14-dniowa terapia:

  • Poczwórna z bizmutem
    • lek z grupy inhibitorów pompy protonowej (IPP)
    • cytrynian bizmutu
    • dwa antybiotyki

LUB

  • Poczwórna bez bizmutu
    • lek z grupy inhibitorów pompy protonowej (IPP)
    • trzy antybiotyki

LUB

  • Potrójna
    • lek z grupy inhibitorów pompy protonowej (IPP)
    • dwa antybiotyki

Przy nieskuteczności leczenia Helicobacter pylori podaje się leki drugiego wyboru, a przy dwukrotnym niepowodzeniu terapii należy ocenić wrażliwość bakterii na antybiotyki i leczyć zgodnie z wynikiem antybiogramu.

Profilaktyka zakażenia Helicobacter pylori

Nie ma ustalonych zasad profilaktyki zakażenia, jednak zaleca się:

  • przestrzeganie zasad higieny
  • dietę bogatą w witaminy C i E, beta-karoten
  • karmienie piersią
Elwira Zawidzka
Elwira Zawidzka
Senior product manager ds. mikrobiologii w ALAB laboratoria. Specjalista mikrobiologii medycznej, diagnosta laboratoryjny, członek Zespołu ds. Kontroli Zakażeń Szpitalnych. Absolwentka Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego i Akademii Leona Koźmińskiego.

Social

78,247FaniLubię
1,373ObserwującyObserwuj
15,132SubskrybującySubskrybuj

Przeczytaj też