Spis treści
- Postacie niedoborów hormonów tarczycy u kobiet w ciąży
- Grupy ryzyka niedoboru hormonów tarczycy w ciąży
- Uproszczona interpretacja wyników badań tarczycy w ciąży
Postacie niedoborów hormonów tarczycy u kobiet w ciąży
Tarczyca kobiety ciężarnej – zwłaszcza w I trymestrze ciąży – musi sprostać zwiększonemu zapotrzebowaniu na hormony tarczycy. Z jednej strony rośnie zapotrzebowanie mamy, z drugiej strony, do 12 t.c., jedynym źródłem tych hormonów dla płodu jest jej organizm. Dlatego z okresem ciąży mogą wiązać się niedobory stężenia tyroksyny i trójjodotyroniny. Mogą to być:
- subkliniczna niedoczynność tarczycy – podwyższone stężenie TSH i prawidłowe fT4,
- jawna niedoczynność tarczycy – podwyższone stężenie TSH z obniżonym fT4, lub stężenie TSH > 10 z prawidłowym fT4,
- izolowana hipotyroksynemia – prawidłowe stężenie TSH i obniżone fT4.
![pakiet tarczycowy dla kobiet w ciąży baner](https://sklep.alablaboratoria.pl/centrum-wiedzy/wp-content/uploads/2023/06/Pakiet-tarczycowy-dla-kobiet-w-ciazy-2-badania-jpg.webp)
Grupy ryzyka niedoboru hormonów tarczycy w ciąży
Niedobór hormonów tarczycy w czasie ciąży może powodować nieprawidłowy rozwój dziecka, dlatego kobiety w tym stanie powinny być objęte opieką diagnostyczną. W Polsce istnieje wymóg zbadania poziomu TSH u kobiety ciężarnej pomiędzy 4-8. t.c. lub – jeśli nie było to możliwe – w czasie pierwszej wizyty u położnika. Badaniem powinny być objęte wszystkie kobiety, ale szczególną uwagę zwraca się na pacjentki wysokiego ryzyka niedoborów. Są to:
- osoby z chorobami tarczycy w wywiadzie,
- osoby, u których występują choroby tarczycy w rodzinie,
- wiek > 30 lat,
- wysokie BMI – wskaźnik masy ciała,
- niepowodzenia ciąży w wywiadzie (poronienia, niepłodność),
- przebyty poród przedwczesny,
- pacjentki z chorobami autoimmunologicznymi – np. cukrzyca t. 1,
- obecność przeciwciał przeciwko peroksydazie tarczycowej – antyTPO,
- objawy choroby tarczycy w wywiadzie i/lub badaniu podmiotowym – np. wole tarczycowe.
![pakiet Hashimoto baner](https://sklep.alablaboratoria.pl/centrum-wiedzy/wp-content/uploads/2023/06/Pakiet-Hashimoto-5-badan-jpg.webp)
Uproszczona interpretacja wyników badań tarczycy w ciąży
Badania laboratoryjne tarczycy u kobiety w ciąży obejmują:
U kobiet ciężarnych nie oznacza się hormonu fT3, ponieważ jako hormon, który nie przechodzi przez łożysko, nie ma znaczenia dla rozwoju płodu.
Algorytm postępowania w diagnostyce niedoboru hormonów tarczycy u kobiet w ciąży
1. Oznaczenie TSH, fT4, przeciwciała antyTPO i TRAb
- stężenia hormonów mieszczą się w granicach wartości referencyjnych dla kobiet w ciąży, brak przeciwciał – eutyreoza, czyli prawidłowa czynność tarczycy.
2. Oznaczenie TSH, fT4, przeciwciała antyTPO i TRAb
- poziom TSH jest niski lub nieoznaczalny, niskie jest również stężenie fT4, brak przeciwciał – wtórna niedoczynność tarczycy
- poziom TSH jest niski lub nieoznaczalny, stężenie fT4 jest prawidłowe, brak przeciwciał – subkliniczna nadczynność tarczycy – związana z fizjologicznymi zmianami TSH w I trymestrze ciąży, które wyrównują się w następnych okresach. Subkliniczna nadczynność tarczycy nie jest wskazaniem do podawania leków hormonalnych (więcej na ten temat w artykule na temat funkcjonowania tarczycy u kobiet w ciąży)
- poziom TSH jest niski lub nieoznaczalny, stężenie fT4 jest wysokie, brak przeciwciał – nadczynność tarczycy, podejrzenie wola guzkowego toksycznego
- poziom TSH jest niski lub nieoznaczalny, stężenie fT4 jest wysokie, obecne przeciwciała – nadczynność tarczycy spowodowana chorobą autoimmunizacyjną (Graves-Basedowa).
![schemat badań tarczycy u kobiet w ciąży infografika](https://sklep.alablaboratoria.pl/centrum-wiedzy/wp-content/uploads/2023/06/schemat-diagnostyki-badania-tarczycy-w-ciazy-1-jpg.webp)
3. Oznaczenie TSH, fT4, przeciwciała antyTPO i TRAb
- poziom TSH jest wysoki z prawidłowym poziomem fT4, brak przeciwciał – subkliniczna niedoczynność tarczycy,
- poziom TSH jest wysoki, podwyższony poziom fT4, brak przeciwciał – wtórna nadczynność tarczycy,
- poziom TSH jest wysoki, obniżony poziom fT4, brak przeciwciał – niedoczynność tarczycy,
- poziom TSH jest wysoki, obniżony poziom fT4, obecność przeciwciał antyTPO – niedoczynność tarczycy spowodowana chorobą autoimmunizacyjną – choroba Hashimoto.
![schemat diagnostyki badania tarczycy u kobiet w ciąży infografika](https://sklep.alablaboratoria.pl/centrum-wiedzy/wp-content/uploads/2023/06/schemat-diagnostyki-badania-tarczycy-w-ciazy-2-jpg.webp)
Ciąża to okres wielu zmian hormonalnych w organizmie kobiety. Zmieniają się zakresy stężeń hormonów płciowych, zaczynają być wydzielane nowe hormony, np. gonadotropina kosmówkowa produkowana w łożysku. Układ endokrynny jest systemem sprzężonym, co oznacza, iż te zmiany pociągają za sobą modyfikacje funkcjonowania innych gruczołów dokrewnych, w tym tarczycy. Dlatego interpretacja wyników badań hormonów tarczycy może być utrudniona i powinna być dokonywana w połączeniu z informacją o tym, iż pacjentka jest w ciąży oraz jaki jest wiek ciąży.
Piśmiennictwo:
- Woodworth & Schuler. Thyroid Testing Algorithms in Pregnancy. American Association of Clinical Chemistry. 2018 Aug 01.
- Korevaar, T., Medici, M., Visser, T. et al. Thyroid disease in pregnancy: new insights in diagnosis and clinical management. Nat Rev Endocrinol 13, 610–622 (2017). https://doi.org/10.1038/nrendo.2017.93