Bezsenność: objawy, leczenie, skutki. Niedobór jakiej witaminy powoduje bezsenność?

Liczba osób cierpiących na bezsenność wyraźnie wzrasta w ciągu ostatnich kilkudziesięciu lat. Długotrwałe zaburzenia snu niosą za sobą poważne skutki zdrowotne, dlatego nigdy nie należy ich bagatelizować. Dowiedz się, czym jest bezsenność, jakie są jej przyczyny i na czym polega leczenie.

Spis treści:

  1. Czym jest bezsenność?
  2. Bezsenność – przyczyny dolegliwości
  3. Bezsenność – objawy
  4. W jaki sposób diagnozuje się bezsenność?
  5. Bezsenność – leczenie
  6. Bezsenność – skutki i konsekwencje zaburzeń snu
  7. Przyczyny, objawy i skutki bezsenności – podsumowanie

Czym jest bezsenność?

Bezsenność definiuje się jako zbyt krótki sen w stosunku do potrzeb organizmu. Zalicza się do niej każdą nieprawidłowość, która zakłóca ilość lub jakość nocnego wypoczynku. Najczęściej są to:

  • trudności z zaśnięciem,
  • zbyt wczesne budzenie się,
  • wybudzanie się w nocy,
  • brak uczucia regeneracji po przebudzeniu.

Dostępne dane wskazują, że na bezsenność okresowo cierpi nawet 33-50% dorosłej populacji. Zaburzenia snu powodują znaczny dyskomfort oraz przyczyniają się do pogorszenia jakości życia, złego samopoczucia fizycznego i psychicznego oraz utrudniają aktywność zawodową i społeczną.

To może Cię zainteresować: Zespół przewlekłego zmęczenia – gdy odpoczynek nie pomaga

Rodzaje bezsenności

Wyróżnia się różne rodzaje bezsenności. Podział zaburzeń snu ze względu na czas trwania obejmuje:

  • bezsenność przygodną – objawy utrzymują się do kilku dni,
  • bezsenność krótkotrwałą – objawy utrzymują się do 4 tygodni,
  • bezsenność przewlekłą – trwającą powyżej miesiąca.

Inna klasyfikacja dzieli bezsenności ze względu na przyczynę. Wyróżnia się:

  • bezsenność pierwotną – jest odrębną jednostką chorobową i nie ma związku z innymi chorobami lub zaburzeniami,
  • bezsenność wtórną – jest objawem innej choroby somatycznej lub psychicznej oraz przyjmowanych leków albo substancji psychoaktywnych.

Niektóre klasyfikacje wyodrębniają także bezsenność idiopatyczną, która pojawia się bez żadnej uchwytnej przyczyny.

Bezsenność – przyczyny dolegliwości

Przyczyny zaburzeń snu mogą być różne oraz dotyczyć wielu aspektów zdrowotnych i życiowych. Bezsenność pierwotna bardzo często jest spowodowana błędnymi nawykami oraz nieprzestrzeganiem higieny snu. Czynniki predysponujące do problemów z nocnym wypoczynkiem to m.in.:

  • nieodpowiednie warunki snu (np. hałas, światło),
  • pobudzające aktywności w godzinach wieczornych (np. intensywny wysiłek fizyczny),
  • drzemki w ciągu dnia,
  • nieregularne godziny budzenia się i kładzenia spać,
  • nadużywanie napojów zawierających kofeinę,
  • nadużywanie alkoholu lub nikotyny.

Istotną rolę w zaburzeniach snu odgrywa stres. Stymuluje on wydzielanie kortyzolu. Jego nadmiar wpływa na funkcjonowanie ośrodkowego układu nerwowego, co może skutkować trudnościami z zasypianiem lub częstym wybudzaniem się w nocy.

Natomiast przyczyny bezsenności wtórnej można upatrywać m.in. w:

  • zaburzeniach psychicznych (głównie depresji i zaburzeniach lękowych),
  • uzależnieniach,
  • chorobach układu krążenia,
  • chorobach i uszkodzeniach układu nerwowego,
  • przewlekłych zespołach bólowych,
  • zaburzeniach hormonalnych,
  • niewydolności nerek lub wątroby,
  • zaburzeniach układu moczowego.

Bezsenność wtórna może być spowodowana przyjmowaniem niektórych leków oraz substancji psychoaktywnych.

Niedobór jakiej witaminy powoduje bezsenność?

Przyczyny bezsenności można upatrywać także w niedoborach niektórych witamin. Jedną z ważniejszych jest witamina D, która bierze udział w syntezie melatoniny – hormonu regulującego rytm dobowy [7].

Bezsenność – objawy

Wbrew powszechnemu przekonaniu bezsenność nie oznacza wyłącznie trudności w zasypianiu. Zaburzenie może objawiać się na różne sposoby. Ich wspólnym skutkiem są: poczucie braku wypoczynku, dyskomfort, zakłócenie codziennej aktywności.

Możliwe objawy bezsenności to:

  • wydłużony czas od położenia się do łóżka do zaśnięcia,
  • zła jakość snu,
  • skrócenie czasu pozostawania we śnie,
  • częste wybudzanie się w nocy,
  • problemy z utrzymaniem snu.

Osoba cierpiąca na bezsenność w trakcie dnia doświadcza problemów z koncentracją, pogorszenia pamięci, nadmiernej senności. Może być rozdrażniona i mieć obniżony nastrój.

Sprawdź też: Serotonina i jej rola w organizmie

W jaki sposób diagnozuje się bezsenność?

Rozpoznanie bezsenności stawia lekarz na podstawie szczegółowego wywiadu medycznego, zgłaszanych objawów oraz oceny ogólnego stanu zdrowia. Przydatnym narzędziem diagnostycznym jest dzienniczek snu, w którym odnotowuje się m.in. godzinę położenia się spać, czas snu, czas spędzony w łóżku, godzinę obudzenia się. Niezbędna jest także konsultacja psychiatryczna w celu wykluczenia zaburzeń psychicznych jako przyczyny bezsenności.

organix gastro pośredni test dysbiozy baner

Badania krwi w diagnostyce zaburzeń snu i bezsenności

W diagnostyce bezsenności bardzo ważną rolę odgrywają badania laboratoryjne. Testy pozwalają na ocenę ogólnego stanu zdrowia oraz potwierdzenie lub wykluczenie m.in. niedoborów witamin i minerałów, nieprawidłowej pracy tarczycy, zbyt wysokiego poziomu kortyzolu, zaburzeń ze strony nerek i wątroby. Osoby doświadczające problemów ze snem mogą skorzystać z następujących pakietów badań:

  • pakiet stres zawierający 12 badań,
  • kortyzol (profil dzienny w ślinie).
Pakiet stres (12 badań)

Bezsenność – leczenie

Leczenie bezsenności opiera się na metodach niefarmakologicznych i farmakologicznych. Do pierwszej grupy zalicza się m.in.:

  • terapię poznawczo-behawioralną (celem jest utrwalenie nawyków, zmiana zachowania i nauczenie się technik relaksacyjnych zmniejszających poziom kortyzolu),
  • przestrzeganie zasad higieny snu,
  • psychoedukację dotyczącą snu i jego roli.

W farmakologicznym leczeniu bezsenności zastosowanie mają m.in. benzodiazepiny, leki przeciwdepresyjne, leki przeciwpsychotyczne, melatonina [8]. O konieczności włączenia ich do terapii i rodzaju substancji zawsze decyduje lekarz.

kortyzol profil dzienny

Bezsenność – skutki i konsekwencje zaburzeń snu

Skutki nieleczonej i długotrwałej bezsenności to m.in.[2]:

  • zaburzenia funkcji poznawczych,
  • zwiększone ryzyko wypadków w pracy i komunikacyjnych,
  • wzrost ryzyka depresji,
  • skłonność do zachowań agresywnych,
  • skłonność do nadużywania substancji psychoaktywnych,
  • osłabienie odporności,
  • zwiększone ryzyko chorób układu sercowo-naczyniowego.

Osoby doświadczające bezsenności są częściej hospitalizowane i nieobecne w pracy [2].

Przeczytaj również: Ciągłe zmęczenie – problem XXI wieku. Czy to może być objaw choroby?

Przyczyny, objawy i skutki bezsenności – podsumowanie

Bezsenność to trudności z zasypianiem, skrócenie czasu snu i niezadowalająca jakość nocnego odpoczynku. Może być spowodowana stresem, nieprzestrzeganiem higieny snu, a także chorobami somatycznymi lub psychicznymi. Ustalenie przyczyny jest bardzo ważne dla powodzenia leczenia. W terapii bezsenności stosuje się m.in. psychoterapię, zmianę nawyków, techniki relaksacyjne oraz farmakoterapię. Nieleczone zaburzenia snu mają poważne skutki zdrowotne. Prowadzą m.in. do depresji i chorób serca oraz zwiększają ryzyko wypadków.

Opieka merytoryczna: lek. Mateusz Nawrocki


Bibliografia

  1. M. Siemiński, Ł. Skorupa, K. Wiśniewska-Skorupa, Diagnostyka i terapia bezsenności w praktyce ogólnolekarskiej, Varia Medica 2019, tom 3, nr 2, 109-115
  2. S. Awgul i in, Farmakologiczne leczenie bezsenności – obecnie dostępne terapie oraz nowe kierunki badań, Farmacja Współczesna 2018, 11, 207-2014
  3. D. Mirowska-Guzel, Leczenie bezsenności, Medycyna po Dyplomie https://podyplomie.pl/medycyna/10611,leczenie-bezsennosci (dostęp 29.03.2024)
  4. M. Skalski, Bezsenność – patogeneza i leczenie, Kosmos. Problemy Nauk Biologicznych 2014, tom 63, nr 2, 233-243
  5. J. Heitzman, Postępowanie w przypadku bezsenności i zaburzeń snu, Lekarz POZ 3/2021, 205-215
  6. N. Musiała, I.Hołyńska-Iwan, D. Olszewska-Słonina, Kortyzol – nadzór nad ustrojem w fizjologii i stresie, Diagnostyka Laboratoryjna 2018, 54(1), 29-36
  7. F. Prono, The Role of Vitamin D in Sleep Disorders of Children and Adolescents: A Systematic Review https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC8835880/ (dostęp 29.03.2024)
  8. M. Siemiński, Bezsenność – rozpoznanie i leczenie, Lekarz POZ 1/2023, 25-30
Angelika Janowicz
Angelika Janowicz
Z wykształcenia pielęgniarka, absolwentka Uniwersytetu Medycznego im. Piastów Śląskich we Wrocławiu. Doświadczenie zawodowe zdobywała w gabinecie zabiegowym, a także w poradni laryngologicznej, pediatrycznej i kardiologicznej. Interesuje się psychodietetyką i żywieniem człowieka w chorobach metabolicznych – w szczególności zastosowaniem diet niskowęglowodanowych w insulinooporności.

Social

80,323FaniLubię
1,373ObserwującyObserwuj
16,812SubskrybującySubskrybuj
akcja profilaktyczna 22-23.06 sobota-niedziela

Przeczytaj też